De essentie van Spinoza | Maarten van Buuren in 2020

Maarten van Buuren komt naar Kreta in 2020 voor een cursusweek over de essentie van Spinoza.

Je bent welkom van 7 tot en met 13 juni 2020.

In deze week geeft Maarten van Buuren een inleiding in het denken van Spinoza. Vrijheid staat daarin centraal.

Spinoza (1632-1677) wordt de invloedrijkste filosoof van ons land genoemd. Hij onderzoekt op welke manier de mens zijn vrijheid kan verwerven. Dat was in zijn tijd een revolutionaire boodschap.

Spinoza is moeilijk doordringbaar maar Maarten van Buuren werpt een verhelderend licht op moeilijke onderdelen van Spinoza’s denken.

Maarten van Buuren laat zien wat de kern is van Spinoza’s filosofie: je ontdoen van bevoogding en proberen om in overeenstemming te leven met de wereld en met jezelf. Alleen dan kun je als mens gelukkig worden.

Spinoza maakt onderscheid tussen verschillende vormen van vrijheid. Er is een innerlijke vrijheid, die weer uiteenvalt in drie soorten: de vrijheid van passies, de vrijheid tot het ontplooien van de vermogens die we in ons dragen en de geheimzinnige ‘vrijheid in noodzaak’, waarmee Spinoza bedoelt dat alle gebeurtenissen in ons leven volstrekt gedetermineerd zijn, maar dat de belangrijkste vrijheid binnen deze determinatie moet worden gevonden.
Naast de innerlijke vrijheid is er de politieke vrijheid, waarbinnen Spinoza onderscheid maakt tussen vrijheid van denken en vrijheid van meningsuiting.

Toegepaste filosofie, oefeningen en meditatie.

Elk van deze vrijheden gaan we uitgebreid bespreken aan de hand van relevante passage uit Spinoza’s werk en toepassen op ons dagelijks leven. We moeten namelijk niet vergeten dat Spinoza’s filosofie een toegepaste filosofie is, dat wil zeggen een filosofie die we ons door oefening eigen kunnen maken. Spinoza’s filosofie gaan we toepassen door elke dag te beginnen met meditatie (op vrijwillige basis natuurlijk), iedereen op de plaats waar hij/zij verblijft.

Thema's van deze week zijn:

  • Wat is vrijheid volgens Spinoza?
  • Over het verschil tussen de vrijheid van denken en de vrijheid van meningsuiting.
  • Wat bedoelt hij met het één zijn van geest en lichaam, het monisme?
  • Hoe ziet hij de weg naar geluk?
  • De kern van zijn filosofie noemt hij 'de vrije noodzaak'. Maarten maakt duidelijk wat Spinoza met je wil.

Weekprogramma

Zondag

16.00 uur: kennismaking met elkaar en Maarten van Buuren. Een introductie van de week en uitleg over de meditatie. En een korte presentatie over Kreta.
Aansluitend diner op Villa Dio Petres.

Maandag

Thema: vrijheid en samenleving. Leidraad: Hoofdstuk V van De essentie.

9.00 – 13.00 uur: op Villa Dio Petres

Korte inleiding waarin Maarten van Buuren Spinoza zal situeren in zijn tijd. Spinoza’s filosofie moet worden begrepen als een verzet tegen het joodse en protestantse geloof van de 17e eeuw.

Vrijheid is volgens Spinoza alleen mogelijk in een samenleving. Samenlevingen zijn ontstaan uit verzet tegen de natuursituatie. In de natuursituatie zijn mensen volstrekt vrij om te doen wat ze willen, maar deze vrijheid leidt tot angst en onzekerheid. Daarom hebben de mensen samenlevingen gevormd waarin ze veel van hun natuurlijke vrijheden opgeven, maar in feite vrijer zijn dan in de natuursituatie.

Wat moeten we ons voorstellen bij Spinoza’s stelling dat de natuursituatie voortduurt in de samenleving?

Lunch op eigen gelegenheid

18.00 uur: op Villa Dio Petres
De vertoning van een toepasselijke film of documentaire.

Diner op Villa Dio Petres

Dinsdag

Thema: Monisme. Leidraad: Hoofdstuk III van De essentie.

9:00 tot 12:45 uur: op Villa Dio Petres

Spinoza neemt stelling tegen Descartes’ dualisme: de scheiding van geest en lichaam; van God en wereld. Volgens Spinoza zijn lichaam en geest, God en wereld één ding dat van twee kanten bekeken kan worden. De geest maakt deel uit van het lichaam, zoals God deel uitmaakt van de wereld. Wat betekent dit in praktijk?

Wat betekent verder Spinoza’s revolutionaire stelling dat macht hetzelfde is als recht? Dat goed en kwaad begrepen moeten worden als macht en onmacht?

12.45 uur: korte video-presentatie over vallei van Katharo en vertrek naar de vallei van Katharo

13.30 tot 17.00 uur: lunch en nabespreking in de vallei van Katharo.

Katharo groepDe vallei van Katharo met en traditioneel Kretenzische lunch

Diner op eigen gelegenheid.

Woensdag

Thema: De leer van de passies. Leidraad: Hoofdstuk IV van De essentie

9.00 uur: vertrek naar de archeologische opgraving van de Dorische stad Lato (4e eeuw voor Chr.)

LatoDe Dorische stad Lato

9.15 - 10.30 uur: college op de trappen van de oude stad Lato.

10.30 - 13.00 uur: op Villa Dio Petres

Spinoza heeft het over de ‘affecten’. Ze spelen een cruciale rol in ons leven. Normaal zijn we lijdzaam onderworpen aan de affecten die dan ook ‘passies’ worden genoemd. In de Ethica toont Spinoza de weg naar vrijheid en geluk die daaruit bestaat dat we de affecten kunnen transformeren van passies tot acties.

13.00 uur: wandeling (15 minuten) naar het restaurant van Maria in Kroustas

14.30 uur: vertrek naar het 'Historic Parc' van Kroustas (30 minuten rijden) voor een wandeling van 1,5 uur. Circa 3.500 jaar geleden stonden hier 250 Minoïsche boerderijen.

Diner op eigen gelegenheid.

Donderdag

Thema: Vrijheid in noodzaak: Leidraad: Hoofdstuk II, 5 van De essentie.

9:00 tot 13:00 uur: op Villa Dio Petres

Het meest raadselachtige onderdeel van Spinoza’s filosofie is de ‘vrije noodzaak’. Er lijkt sprake te zijn van een paradox. Spinoza verdedigt enerzijds een volstrekte determinatie (letterlijk alles in ons leven is gedetermineerd). Anderzijds staat zijn filosofie in het teken van de vrijheid die het schitterende sluitstuk vormt van de Ethica. Vrije noodzaak vormt de kern van Spinoza’s filosofie. Vandaag leren we hoe we deze vrijheid kunnen verwerven door voortdurende oefening (ascesis).

13.00 uur: lunch op Villa Dio Petres

14.30 uur: vertrek naar het charmante plaatsje aan zee: Mochlos. Het is heerlijk om daar even te zwemmen of te relaxen.

Mochlos

Mochlos

17.00 uur: Wat kunnen wij in ons dagelijks leven met deze 'vrije noodzaak'? Herken je dat in je eigen leven? Een samenspraak op een prachtige plek.

18.30 uur: diner in Mochlos.

Vrijdag

Thema: Politieke vrijheid (Vrijheid van denken, vrijheid van meningsuiting). Leidraad: Hoofdstuk II (1 t/m 4) van De essentie.

9.00 - 13.00 uur: op Villa Dio Petres

In een vrij staatsbestel is de mens vrij om te denken wat hij wil en te zeggen wat hij denkt (titel van Hoofdstuk 20 van het Theologisch-politiek traktaat).

We zullen aan de hand van voorbeelden uit eigen ervaring nagaan dat er een groot verschil is tussen vrijheid van denken en vrijheid van meningsuiting. Als we onze mening uiten betreden we de openbare, dat wil zeggen politieke ruimte.

13.00 uur: lunch op villa Dio Petres met afscheidsritueel.

Middag vrij

19.00 uur: afscheidsdiner in Kritsa of Agios Nikolaos.

Zaterdag

Na het ontbijt is het programma beëindigd

Maak je belangstelling kenbaar!

Wil je op de hoogte gehouden worden en als eerste benaderd worden (vrijblijvend uiteraard) als er méér bekend is (zoals de prijs) en er geboekt kan worden? Stuur dan een mailtje met de tekst 'belangstelling voor Maarten van Buuren' naar